Mediterrane kruiden — tijm, rozemarijn, oregano, salie — komen uit droge gebieden en verdragen droogte tussen twee watergiften goed. Geef pas water als de bovenste twee centimeter potgrond droog aanvoelt. Overbewatering is bij deze soorten de meest voorkomende doodsoorzaak binnenshuis.

Basilicum, peterselie, koriander en bieslook willen vochtigere omstandigheden — de potgrond mag iets droger worden maar nooit volledig uitdrogen. Munt heeft de meeste vochtbehoefte van alle gangbare keukenkruiden. De eenvoudigste manier om dit bij te houden: elke pot de vinger-test geven voor het water geven. Neem kruiden met vergelijkbare waterbehoefte samen in één groep op de vensterbank.

Lichtkiemers hebben licht nodig om te ontkiemen — ze mogen niet of nauwelijks worden afgedekt. Laat ze op het zaaimedium liggen of bedek ze met maximaal een heel dun laagje vermiculiet. Gangbare lichtkiemers zijn basilicum, majoraan, marjolein en selderij.

Donkerkiemers kiemen beter in het donker en moeten met een centimeter aarde worden afgedekt. Koriander, dille, venkel en peterselie zijn donkerkiemers. Tijm is een tussenklasse: het kiemt bij licht maar gaat ook goed met een heel dunne afdekking. Controleer de zaadverpakking — dat staat er doorgaans op vermeld als ‘niet afdekken’ of ‘afdekken met zaaigrond’.

Knip altijd boven een vertakking of een paar bladparen — nooit strak bij de basis. De okselknoppen net onder het snijpunt worden door het knippen geactiveerd en groeien uit tot twee nieuwe zijtakken, waardoor de plant voller en compacter wordt. Wie te laag knipt, verwijdert alle groeipunten en de plant heeft dan weken herstelwerk.

Een praktische vuistregel: knip nooit meer dan een derde van de plant in één keer. Oogst liever vaker en minder tegelijk dan zelden en veel. Bij basilicum is bovendien de bloeiaar verwijderen zodra die verschijnt cruciaal: een basilicumplant die in bloei staat, stopt met nieuw blad aanmaken en de bestaande bladeren worden kleiner en bitterder.

Basilicum is het gevoeligst voor lichttekort in de winter — het groeit traag, de bladeren worden klein en de plant begint snel te schieten bij te weinig daglicht. Een groeilamp op 15 tot 20 centimeter boven de pot, gedurende 14 tot 16 uur per dag, maakt in de wintermaanden een duidelijk verschil.

Bieslook, peterselie en munt zijn robuuster en groeien langzamer door maar stoppen niet volledig bij minder licht. Tijm en rozemarijn groeien in de winter sowieso traag en hebben in een koele, lichte ruimte weinig extra nodig. Koriander schiet bij kunstlicht juist snel door — dat kruid kweek je beter in meerdere kleine batches dan één grote plant.

Munt groeit via worteluitlopers — ondergrondse stolonen die in alle richtingen nieuwe planten vormen. In een gedeelde pot verdringt munt andere kruiden in een paar weken volledig, ook kruiden die bovengronds sterker lijken. Geef munt altijd zijn eigen pot, bij voorkeur zonder gaten in de bodem of met een onderschaal zodat de uitlopers niet via de drainaagegaten in aangrenzende potten groeien.

Munt reageert goed op regelmatig knippen: hoe vaker je oogst, hoe compacter de plant blijft. Laat je munt te lang ongestoord groeien, dan wordt hij lang, slap en begint hij te schieten. Een stevige snoei tot op vijf à acht centimeter boven de grond geeft nieuwe, frisse uitloop binnen een week of twee.

Onderdoor water geven werkt door de pot in een schotel met water te plaatsen. De potgrond zuigt het water via capillaire werking van onderuit omhoog. Dat houdt de stengelbasis en het blad droog — wat schimmelvorming bij de grond vermindert — en geeft de wortels direct toegang tot het water zonder dat de bovenlaag verzadigd raakt.

Verwijder de schotel na 15 tot 20 minuten zodat er geen stilstaand water overblijft. Stilstaand water bij de wortels geeft wortelrot, dat zich uit als slappe, gele bladeren die niet reageren op water geven. Bovenaf gieten werkt prima voor robuuste kruiden zoals bieslook en peterselie; kruiden met kwetsbare stengelbases zoals basilicum en tijm profiteren meer van onderdoor.